jueves, 8 de enero de 2026

ACTIVIDADES 1º TRIMESTRE

 

ACTIVIDADES CLUB DE CIENCIA ATIOS 2025-2026

PRIMEIRO TRIMESTRE

 

1.- CONSTRUCCIÓN  DE PILA DANIELL E EXPLICACIÓN DA MESMA A DIFERENTES GRUPOS

            Preparación dunha Pila Daniell cun grupo de alumnado de referencia. Explicación da mesma a partir de conceptos simplificados, tendo en conta que o tema RedOx forma parte do currículo de Segundo Curso de Bacharelato.

            Exposición do funcionamento da pila a diferentes grupos de distintos niveis e etapas.

            INFANTIL.- Preparación co alumnado de referencia da escena “A maxia da electricidade”. Pases nos cursos de 3, 4 e 5 anos.

Calendario de sesións: Tres sesións co alumnado de 3, 4 e 5 anos respectivamente o día 4 de decembro.

            PRIMARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “Facendo correr electróns polos fíos...”. Pases en todos os niveis da etapa.

Calendario de sesións: 1º A 19 NOVEMBRO, 1º B 19 NOVEMBRO, 2º A 19 NOVEMBRO, 3º A 13 NOVEMBRO, 3º B 13 NOVEMBRO, 4º A 13 NOVEMBRO, 5º A 20 NOVEMBRO, 5º B 20 NOVEMBRO, 6º A 20 NOVEMBRO, 6º B 26 NOVEMBRO, 6º C 26 NOVEMBRO.

            SECUNDARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “Explicando como funciona unha pila. Facémola?”. Posto no patio. Tamén se desenvolveu unha sesión específica co alumnado de 3º curso PDC, e sesións demostrativas en diferentes aulas. 

2.- PREPARACIÓN DA REACCIÓN “CAMALEÓN” E EXPLICACIÓN DA MESMA A DIFERENTES GRUPOS

Preparación dunha reacción de permanganato potásico e glicosa, en medio básico, cun grupo de alumnado de referencia, observando os diferentes cambios na cor a partir da redución do permanganato Explicación da mesma a partir de conceptos simplificados, tendo en conta que o tema RedOx forma parte do currículo de Segundo Curso de Bacharelato.

            Exposición do funcionamento da reacción “camaleón” a diferentes grupos de distintos niveis e etapas.

            INFANTIL.- Preparación co alumnado de referencia da escena “A maxia da cor”. Pases nos cursos de 3, 4 e 5 anos.

Calendario de sesións: Tres sesións co alumnado de 3, 4 e 5 anos respectivamente o día 4 de decembro. (Sesións conxuntas para as actividades 1 e 2)

            PRIMARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “Auga que cambia de cor...”. Pases en todos os niveis da etapa.

Calendario de sesións: 1º A, 1º B e 2º A 19 NOVEMBRO, 3º A ,3º B e 4º A 13 NOVEMBRO, 5º A ,5º B, 6º A 20 NOVEMBRO, 6º B e 6º C 26 NOVEMBRO.  (Sesións conxuntas para as actividades 1 e 2)

               SECUNDARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “As diferentes cores do manganeso nos seus distintos estados de oxidación”. Posto no patio.

3.- CONEXIÓN Á CONFERENCIA “ENTRE FOTÓNS E ALGORITMOS: EXPLORANDO A CUÁNTICA”

            O día 27 de novembro tivo lugar no IES Agra do Orzán, de A Coruña, a charla “Entre fotóns e algoritmos: explorando a cuántica”. Nela contouse coa presenza de Mateo Blanco Rodríguez, Graduado en Física, Graduado en Matemáticas e Master en Computación Cuántica, e de Alejandro Mayorga Redondo, Enxeñeiro Informático e Profesor en Ciencia da computación e intelixencia artificial na Universidade de A Coruña. A charla foi organizada polo Club de Ciencia do IES Agra do Orzán, co apoio do Equipo de Dinamización da Lingua Galega e do Plambe, e xurdíu a partir de experiencias e actividades previas do Club de Lectura Científica do IES Agra do Orzán, dinamizado polo profesor José Luis Quintela desde o ano académico 2021-2022.

            O Club de Ciencia Atios propuxo a conexión con tal actividade para o grupo de 4º ESO A, modalidade científico-tecnolóxica do CPI Atios. A mesma tivo lugar, e o alumnado de Atios tivo a oportunidade de seguir en remoto a sesión, así como de facer as preguntas que considerou oportunas aos relatores do día.      

4.- CONCURSO DE AVIÓNS DE PAPEL

               O pasado 18 de decembro tivo lugar unha actividade de voo con avións de papel no patio cuberto do CPI Atios. Nela, os rapaces e rapazas interesados asistiron a unha breve explicación de por que voan os avións, na que se falou de conceptos como “sustentación”, “velocidade límite” e “perda”. Tamén tiveron ocasión de ver como se preparan dous prototipos de avión de papel, a cargo de alumnado de referencia do Club de Ciencia. Participaron estudantes dos diferentes niveis e grupos de Educación Secundaria.

CONCURSO AVIÓNS DE PAPEL

 

CONCURSO DE AVIÓNS DE PAPEL

               O pasado 18 de decembro tivo lugar unha actividade de voo con avións de papel no patio cuberto do CPI Atios. Nela, os rapaces e rapazas interesados asistiron a unha breve explicación de por que voan os avións, na que se falou de conceptos como “sustentación”, “velocidade límite” e “perda”. Tamén tiveron ocasión de ver como se preparan dous prototipos de avión de papel, a cargo de alumnado de referencia do Club de Ciencia. Participaron estudantes dos diferentes niveis e grupos de Educación Secundaria.

UTILIDADE DO CONCURSO DE AVIÓNS DE PAPEL

1.- Fomenta a aprendizaxe práctica

-        Permite aplicar conceptos de física como a aerodinámica, forza, fricción e gravidade dun xeito visual e experimental.

-        Axuda a comprender a relación entre deseño, peso e rendemento dun obxecto voador. 

2. Desenvolve a creatividade e a resolución de problemas

-        Os estudantes deben idear, probar e mellorar os seus avións para optimizar distancia, precisión ou tempo de voo.

-        Estimula a innovación: pequenas modificacións poden ter grandes efectos.

3. Promove o traballo en equipo

-        Pode organizarse en grupos, fomentando a colaboración, a comunicación e a repartición de tarefas.

-        Os estudantes aprenden a valorar diferentes ideas e enfoques.

4. Integra diversas materias

-        Física: forzas, gravidade, aerodinámica.

-        Matemáticas: medir distancia, calcular ángulos ou tempos.

-        Tecnoloxía e deseño: planificación e creación de modelos eficientes.

-        Lingua: explicación do proceso e argumentación sobre decisións de deseño.

5. Motivación e diversión

-        Combina aprendizaxe con xogo, facendo que os estudantes participen con entusiasmo.

-        Fomenta a competencia sana e o espírito de superación persoal.

6. Obxectivos educativos transversais

-        Desenvolvehabilidades de observación, experimentación e análise de resultado.

-        Estimula o pensamento crítico: identificar problemas e probar solucións.

CONCLUSIÓN

Un concurso de avións de papel en secundaria non é só un xogo; é unha actividade educativa completa que combina ciencia, creatividade, matemáticas e traballo en equipo, facendo que os estudantes aprendan facendo e disfruten mentres experimentan.

 

CONFERENCIA DE FOTÓNS

 

CONEXIÓN Á CONFERENCIA “ENTRE FOTÓNS E ALGORITMOS: EXPLORANDO A CUÁNTICA”

            O día 27 de novembro tivo lugar no IES Agra do Orzán, de A Coruña, a charla “Entre fotóns e algoritmos: explorando a cuántica”. Nela contouse coa presenza de Mateo Blanco Rodríguez, Graduado en Física, Graduado en Matemáticas e Master en Computación Cuántica, e de Alejandro Mayorga Redondo, Enxeñeiro Informático e Profesor en Ciencia da computación e intelixencia artificial na Universidade de A Coruña. A charla foi organizada polo Club de Ciencia do IES Agra do Orzán, co apoio do Equipo de Dinamización da Lingua Galega e do Plambe, e xurdíu a partir de experiencias e actividades previas do Club de Lectura Científica do IES Agra do Orzán, dinamizado polo profesor José Luis Quintela desde o ano académico 2021-2022.

            O Club de Ciencia Atios propuxo a conexión con tal actividade para o grupo de 4º ESO A, modalidade científico-tecnolóxica do CPI Atios. A mesma tivo lugar, e o alumnado de Atios tivo a oportunidade de seguir en remoto a sesión, así como de facer as preguntas que considerou oportunas aos relatores do día.      

DESENVOLVEMENTO DA CONFERENCIA

Obxectivo da charla

  • Introducir o alumnado ao mundo da física cuántica dun xeito accesible.
  • Mostrar aplicacións da cuántica na vida cotiá e na tecnoloxía actual.
  • Despertar curiosidade por temas de ciencia e computación.

Estrutura da charla

A. Introdución

  • Pregunta inicial:

“Sabedes que a luz se comporta como pequenas partículas chamadas fotóns e tamén como ondas?”

  • Presentar o concepto de física cuántica como a ciencia que estuda o comportamento da materia e da enerxía a escala moi pequena (átomos, electróns, fotóns).
  • Explicar que a cuántica pode parecer “mágica” porque rompe a intuición da vida cotiá.

 

B. Fotóns e luz

  • Explicar que os fotóns son partículas de luz que tamén actúan como ondas.
  • Experimento visual ou vídeo: interferencia de luz ou dobre fenda (sen complicacións matemáticas).
  • Relacionar coas cores, láseres e tecnoloxía láser que usamos (CD, impresoras, comunicacións por fibra óptica).

C. Superposición e estados cuánticos

  • Explicar concepto de superposición: unha partícula pode estar en varios estados ao mesmo tempo.
  • Exemplos didácticos:
    • O famoso “gato de Schrödinger” explicado con humor sen entrar en matemáticas.
    • Comparación con situacións da vida cotiá: “imaxina que podes estar na clase e xogando ao mesmo tempo ata que alguén comprobe onde estás”.
  • Introducir medición cuántica: só cando medimos, a partícula “decide” un estado.

D. Algoritmos cuánticos e computación

  • Explicar que os ordenadores cuánticos usan bits cuánticos (qubits) que poden estar en superposición.
  • Exemplos de aplicacións:
    • Intelixencia artificial
    • Criptografía moi segura
    • Descubrimento de fármacos
  • Comparación rápida: ordenador clásico vs ordenador cuántico.

E. Conexión co futuro e a vida diaria

  • Tecnoloxía cuántica xa presente en GPS, teléfonos, comunicacións seguras.
  • Posibilidades futuras: simulación de moléculas complexas, enerxía, novas medicinas.
  • Animar ao alumnado a explorar física, matemáticas e programación.

F. Peche e preguntas

  • Resumir: “A cuántica está entre fotóns e algoritmos: desde a luz ata os ordenadores do futuro.”
  • Preguntas do alumnado: fomentar curiosidade e debate.

CONCLUSIÓN

A física cuántica pode parecer complicada ou incluso máxica, pero está presente en moitas cousas da nosa vida diaria, desde a luz que vemos ata os ordenadores do futuro. Explorando o mundo dos fotóns e os algoritmos, aprendemos que a ciencia nos permite entender e transformar o que nos rodea. Coa curiosidade e a vontade de experimentar, calquera pode achegarse a este fascinante mundo e descubrir novas ideas e posibilidades.

 

 

 

 

 

 

REACCIÓN CAMALEÓN

 

¡ REACCIÓN “CAMALEÓN” ¡

Preparación dunha reacción de permanganato potásico e glicosa, en medio básico, cun grupo de alumnado de referencia, observando os diferentes cambios na cor a partir da redución do permanganato.

Explicación da mesma a partir de conceptos simplificados, tendo en conta que o tema RedOx forma parte do currículo de Segundo Curso de Bacharelato.

Exposición do funcionamento da reacción “camaleón” a diferentes grupos de distintos niveis e etapas.

            INFANTIL.- Preparación co alumnado de referencia da escena “A maxia da cor”. Pases nos cursos de 3, 4 e 5 anos.

Calendario de sesións: Tres sesións co alumnado de 3, 4 e 5 anos respectivamente o día 4 de decembro. (Sesións conxuntas para as actividades 1 e 2)

            PRIMARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “Auga que cambia de cor...”. Pases en todos os niveis da etapa.

Calendario de sesións:

 1º A, 1º B e 2º A o 19 novembro

3º A ,3º B e 4º A  o 13 novembro

5º A ,5º B, 6º A o 20 novembro

6º B e 6º C o 26 novembro.

               SECUNDARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “As diferentes cores do manganeso nos seus distintos estados de oxidación”. Posto no patio.

PREPARACIÓN DA REACCIÓN “CAMALEÓN”

Materiais

  • Permanganato potásico (KMnO₄)
  • Auga
  • Azúcar (sacarosa) ou glicosa
  • Hidróxido de sodio (NaOH) ou deterxente con base alcalina
  • Vaso de precipitados ou recipiente transparente
  • Culler ou variña para remexer
  • Luvas e lentes de protección

Procedemento

  1. Enche un recipiente con auga.
  2. Engade unha pequena cantidade de hidróxido de sodio (ou deterxente alcalino) e remexe.
  3. Engade unha pizca de permanganato potásico: a disolución volverase violeta.
  4. Engade un pouco de azucre e remexe suavemente.
  5. Observa como a cor cambia progresivamente:
    • Violeta
    • Azul
    • Verde
    • Amarelo
    • Incoloro ou marrón claro

O efecto visual lembra a un camaleón cambiando de cor, de aí o nome da reacción.

 

EXPLICACIÓN DA REACCIÓN SEGUNDO O PÚBLICO

Educación infantil

Explicación:

“Imos ver unha auga máxica que cambia de cor, coma un camaleón. As cores aparecen porque os ingredientes falan entre eles e xogan a cambiarse.”

Obxectivo: sorprender, estimular a curiosidade e asociar ciencia con maxia.

Educación primaria

Explicación:

“Esta reacción cambia de cor porque estamos mesturando substancias que reaccionan entre si. O po morado vai cambiando porque se transforma noutras cousas diferentes.”

Introducir a idea de reacción química e transformacións. 

Secundaria

Explicación científica:

O permanganato potásico actúa como axente oxidante. En medio básico e en presenza de azucre, o manganeso redúcese progresivamente:

  • Mn⁷⁺ (violeta)
  • Mn⁶⁺ (verde)
  • Mn⁴⁺ (marrón)

Cada cambio de cor corresponde a un estado de oxidación distinto do manganeso.

Relacionar con reaccións redox, estados de oxidación e cinética química.

CONCLUSIÓN

A reacción “camaleón” é unha actividade moi atractiva porque cambia de cor e chama moito a atención. Ademais, é didáctica, xa que axuda a entender que nas reaccións químicas as substancias se transforman. Pode adaptarse facilmente a diferentes idades, polo que é axeitada para todo tipo de alumnado. Por iso, é ideal para usarse en aulas, feiras científicas ou demostracións.

 

PILA DANIELL

 


CONSTRUCCIÓN  DE PILA DANIELL E EXPLICACIÓN DA MESMA A DIFERENTES GRUPOS

 Obxectivo

Construír unha pila Daniell e comprobar que pode producir electricidade a partir dunha reacción química.

 Materiais

  • 2 vasos de cristal ou vasos de precipitados
  • 1 tira ou moeda de cobre (Cu)
  • 1 cravo galvanizado ou tira de cinc (Zn)
  • Sulfato de cobre (CuSO₄) disolto en auga
  • Sulfato de cinc (ZnSO₄)
    (se non hai, pódese usar auga con sal)
  • 1 ponte salina
    (papel de cociña mollado en auga con sal)
  • Cables con pinzas
  • Multímetro ou un LED pequeño

Montaxe

  1. Enche un vaso coa disolución de sulfato de cobre e introduce a lámina de cobre.
  2. Enche outro vaso coa disolución de sulfato de cinc e introduce o cravo de cinc.
  3. Une os dous vasos coa ponte salina.
  4. Conecta o cobre e o cinc cos cables ao multímetro ou LED.

 Que acontece?

  • O cinc oxídase (perde electróns).
  • O cobre redúcese (gaña electróns).
  • Os electróns móvense polo cable, producindo corrente eléctrica.

Resultado esperado

  • O multímetro marca aproximadamente 1,1 V
  • O LED pode acenderse lixeiramente

 

Normas de seguridade

  • Non tocar as disolucións.
  • Lavar as mans ao rematar.
  • Seguir as indicacións do profesorado.

 

Desenvolvemento da actividade    

Preparación dunha Pila Daniell cun grupo de alumnado de referencia. Explicación da mesma a partir de conceptos simplificados, tendo en conta que o tema RedOx forma parte do currículo de Segundo Curso de Bacharelato.

            Exposición do funcionamento da pila a diferentes grupos de distintos niveis e etapas.

INFANTIL.- Preparación co alumnado de referencia da escena “A maxia da electricidade”. Pases nos cursos de 3, 4 e 5 anos.

Calendario de sesións: Tres sesións co alumnado de 3, 4 e 5 anos respectivamente o día 4 de decembro.

            PRIMARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “Facendo correr electróns polos fíos...”. Pases en todos os niveis da etapa.

Calendario de sesións: 1º A 19 NOVEMBRO, 1º B 19 NOVEMBRO, 2º A 19 NOVEMBRO, 3º A 13 NOVEMBRO, 3º B 13 NOVEMBRO, 4º A 13 NOVEMBRO, 5º A 20 NOVEMBRO, 5º B 20 NOVEMBRO, 6º A 20 NOVEMBRO, 6º B 26 NOVEMBRO, 6º C 26 NOVEMBRO.

            SECUNDARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “Explicando como funciona unha pila. Facémola?”. Posto no patio. Tamén se desenvolveu unha sesión específica co alumnado de 3º curso PDC, e sesións demostrativas en diferentes aulas.


Conclusión

A pila Daniell transforma enerxía química en enerxía eléctrica mediante unha reacción de oxidación-redución.

 

 

 

martes, 27 de mayo de 2025

VISITA A DOMUS E O MUNCYT

 

O pasado 6 de mayo, o alumnado de 4º da ESO do CPI Atios de Valdoviño desprazouse á cidade da Coruña para participar nunha xornada científica moi especial.

Ao longo do día, puideron visitar dous dos espazos máis emblemáticos da divulgación científica en Galicia: a Domus (Casa do Home) e o Museo Nacional de Ciencia e Tecnoloxía (MUNCYT).




ENLACE A ACTIVIDADE:


ENLACE A FOTOS:




ACTIVIDADES 1º TRIMESTRE

  ACTIVIDADES CLUB DE CIENCIA ATIOS 2025-2026 PRIMEIRO TRIMESTRE   1.- CONSTRUCCIÓN   DE PILA DANIELL E EXPLICACIÓN DA MESMA A DIFEREN...