REACCIÓN CAMALEÓN

 

¡ REACCIÓN “CAMALEÓN” ¡

Preparación dunha reacción de permanganato potásico e glicosa, en medio básico, cun grupo de alumnado de referencia, observando os diferentes cambios na cor a partir da redución do permanganato.

Explicación da mesma a partir de conceptos simplificados, tendo en conta que o tema RedOx forma parte do currículo de Segundo Curso de Bacharelato.

Exposición do funcionamento da reacción “camaleón” a diferentes grupos de distintos niveis e etapas.

            INFANTIL.- Preparación co alumnado de referencia da escena “A maxia da cor”. Pases nos cursos de 3, 4 e 5 anos.

Calendario de sesións: Tres sesións co alumnado de 3, 4 e 5 anos respectivamente o día 4 de decembro. (Sesións conxuntas para as actividades 1 e 2)

            PRIMARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “Auga que cambia de cor...”. Pases en todos os niveis da etapa.

Calendario de sesións:

 1º A, 1º B e 2º A o 19 novembro

3º A ,3º B e 4º A  o 13 novembro

5º A ,5º B, 6º A o 20 novembro

6º B e 6º C o 26 novembro.

               SECUNDARIA.- Preparación co alumnado de referencia da sesión “As diferentes cores do manganeso nos seus distintos estados de oxidación”. Posto no patio.

PREPARACIÓN DA REACCIÓN “CAMALEÓN”

Materiais

• Permanganato potásico (KMnO₄)
• Auga
• Azúcar (sacarosa) ou glicosa
• Hidróxido de sodio (NaOH) ou deterxente con base alcalina
• Vaso de precipitados ou recipiente transparente
• Culler ou variña para remexer
• Luvas e lentes de protección

Procedemento

1. Enche un recipiente con auga.
2. Engade unha pequena cantidade de hidróxido de sodio (ou deterxente alcalino) e remexe.
3. Engade unha pizca de permanganato potásico: a disolución volverase violeta.
4. Engade un pouco de azucre e remexe suavemente.
5. Observa como a cor cambia progresivamente:
• Violeta
• Azul
• Verde
• Amarelo
• Incoloro ou marrón claro

O efecto visual lembra a un camaleón cambiando de cor, de aí o nome da reacción.

 

EXPLICACIÓN DA REACCIÓN SEGUNDO O PÚBLICO

Educación infantil

Explicación:

“Imos ver unha auga máxica que cambia de cor, coma un camaleón. As cores aparecen porque os ingredientes falan entre eles e xogan a cambiarse.”

Obxectivo: sorprender, estimular a curiosidade e asociar ciencia con maxia.

Educación primaria

Explicación:

“Esta reacción cambia de cor porque estamos mesturando substancias que reaccionan entre si. O po morado vai cambiando porque se transforma noutras cousas diferentes.”

Introducir a idea de reacción química e transformacións. 

Secundaria

Explicación científica:

O permanganato potásico actúa como axente oxidante. En medio básico e en presenza de azucre, o manganeso redúcese progresivamente:

• Mn⁷⁺ (violeta)
• Mn⁶⁺ (verde)
• Mn⁴⁺ (marrón)

Cada cambio de cor corresponde a un estado de oxidación distinto do manganeso.

Relacionar con reaccións redox, estados de oxidación e cinética química.

CONCLUSIÓN

A reacción “camaleón” é unha actividade moi atractiva porque cambia de cor e chama moito a atención. Ademais, é didáctica, xa que axuda a entender que nas reaccións químicas as substancias se transforman. Pode adaptarse facilmente a diferentes idades, polo que é axeitada para todo tipo de alumnado. Por iso, é ideal para usarse en aulas, feiras científicas ou demostracións.